Trablusgarp Savaşı Sömürgecilik yarışında birliğini geç sağladığı için geri kalan İtalya, Kuzey Afrika'da Osmanlılara ait olan Trablusgarb'ı ele geçirmek istedi. Avrupalı devletlerin de desteğini alan İtalya, Osmanlı Devleti'ne bir ültimatom vererek, Trablusgarp'ın kendisine bırakılmasını istedi. İtalyanların bu isteği reddedilince Trablusgarp ve Bingazi işgal edildi (1911). Mustafa Kemal ve Enver Bey Trablusgarp'a geçerek Derne ve Tobruk'da önemli direniş hatları oluşturdular. İtalya Osmanlı Devleti'ni barışa zorlamak için Çanakkale'de Türk istihkamlarını denizden topa tuttular. Ayrıca Oniki adaya asker çıkardılar. Balkan Savaşlarının başlaması üzerine İtalyanlarla barış imzalandı ve Trablusgarp Savaşı sona erdi. Yapılan Uşi Barış Antlaşması'na göre; Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya verildi. Oniki ada Yunanistan'ın işgal etmemesi için geri verilmek üzere İtalya'da kalıyordu.
Trablusgarp’ın Fethi Şarlken, Trablusgarb'ı aldıktan sonra buraya Sen Jan Şövalyeler'ini yerleştirmişti. Barbaros'un Preveze Deniz Zaferini kazanması ve Venediklilerin Osmanlılarla barış imzalamaları Şarlken ve Papa'yı kızdırmıştı. Hazırlanan Haçlı donanması Cezayir'e saldırdı ancak, Osmanlı donanması karşısında bozguna uğradı (1541). Barbaros'un yetiştirdiği Turgut Reis Trablusgarb'ı karadan ve denizden kuşatarak aldı. Ayrıca bu seferle Bingazi de Osmanlı ülkesine katıldı (1551).
Tunus’un Fethi Osmanlılar Uluç Ali Paşa komutasındaki yeni hazırlanmış donanma ile Akdeniz'e indi. Venedikliler barış istediler. Ayrıca Tunus kıyılarında bazı bölgeler fethedildi (1574).
Varna Savaşı Sultan İkinci Murad büyük bir hızla Edirne'ye geldi. Osmanlı Ordusunun başına geçti. Varna önlerine gelen Osmanlı Ordusu, Haçlılara karşı saldırıya geçti. Haçlı Ordusunun Varna önlerinde bozguna uğratılmasıyla büyük bir zafer kazanıldı (10 Kasım 1444). Varna Savaşı, Haçlıların İstanbul'un Türkler tarafından fethedilmesini engellemek için yaptıkları son girişim oldu. Bu savaş, Osmanlıları Segedin Antlaşmasına zorlayan şartları tamamen değiştirdi. Sultan İkinci Murad, bir müddet sonra tahtı, yine oğluna bırakarak çekildiyse de devlet adamlarının ısrarları sonucu tekrar tahtına döndü.
Venedik Savaşı İstanbul'un alınmasıyla ekonomik alanda en çok zarar gören devlet Venedik olmuştu. Fatih Sultan Mehmed zamanında kendilerine kapitülasyonlar verilmiş ve bu sayede Haçlı birliğinden ayrılmışlardı. Fakat Venedik her zaman için Osmanlı aleyhtarı bir politika izleyerek, zaman zaman Mora halkını kışkırtıyordu. Sultan İkinci Bayezid bu sorunu kökünden çözmeye ve Venediklilerin ellerinde kalan yerleri de almaya karar verdi. Karadan ve denizden yapılan kuşatmayla İnebahtı (1499), ardından Moron, Koron ve Navarin kaleleri ele geçirildi. Yunan adalarının da fethedilmesi üzerine, Osmanlılarla başa çıkamayacağını anlayan Venedikliler barış istediler. Yapılan barış antlaşmaları sonunda, Osmanlı'nın fethettiği yerler tekrar Venediklilere verildi.
KRONOLOJİ 1299- 1300 Osmanli tarihinin baslamasi 1302 Osman Gazi'nin Koyunhisari Zaferi 1302 III. Alaeddin Keykubad'in ölümü 1320 Yunus Emre'nin ölümü 1324 Orhan Gazi'nin tahta geçisi 1326 Bursa'nin fethi 1331 Iznik'in fethi 1331 Ilk Osmanli medresesinin, Iznik'te kurulmasi 1346 Orhan Gazi'nin evliligi ve Bizans ile ittifaki 1354 Gelibolu'nun fethi 1362 Orhan Gazi'nin vefati ve I. Murat'in tahta çikisi 1366 Gelibolu'nun elden çikis 1371 Çirmen Zaferi 1376 Bulgar Kralligi'nin Osmanli hakimiyetini kabulü 1377 Gelibolu'nun Osmanlilar'a iadesi 1385 - 1386 Nis ve Sofya'nin alinisi 1389 I. Kosova Zaferi 1389 I. Murat'in sehadeti, Yildirim Bayezid'in tahta cikisi 1390 Karaman Seferi, Konya'nin muhasarasi 1390 Gelibolu tersanesi'nin insasi 1396 Nigbolu Zaferi 1397 - 1398 Akçay Zaferi ve Karaman'in Osmanli hakimiyetini kabulü 1398 Karadeniz beyliklerinin ilhaki 1400 Bursa'da I. Bayezid tarafindan Ulu Cami'nin yaptirilmasi; Ilk Osmanli Darü's-sifa'sinin Yildirim Bayezid tarafindan insa edilmesi 1402 Ankara bozgunu ve Yildirim Bayezid'in esareti 1411 Çelebi Mehmed'in tahta çikisi 1413 I. Mehmed'in duruma hakim olup devleti yeniden kurusu 1416 Osmanli-Venedik Deniz Muharebesi ve Sulhü, Seyh Bedreddin isyani 1416 Macar Seferi 1417 Avlonya'nin fethi 1418 - 1420 Samsun bölgesinin zapti 1421 Çelebi Mehmed'in ölümü ve II. Murad'in cülusu 1425 Molla Fenari'nin ilk Seyhülislam olarak tayini 1425 - 1426 Teke Beyligi'nin intikali 1427 - 1428 Germiyan Beyligi'nin intikali 1429 Seyh Hamdullah'in Amasya'da dogusu 1430 Selanik'in fethi 1432 Fatih Sultan Mehmed'in dogumu 1434 Edirne'de II. Murad tarafindan Muradiye Camii'nin yaptirilmasi 1439 Semendire'nin alinisi 1440 Basarisiz Belgrad kusatmasi 1444 Segedin Sulhü 1444 II. Murat'in tahttan çekilisi, II. Mehmed'in cülusu ve Varna zaferi 1445 II. Mehmed'in tahttan çekilisi ve II. Murad'in ikinci defa cülusu 1447 Edirne'de II. Murad tarafindan Üç Serefeli Camii'nin yaptirilmasi 1448 II. Kosova Zaferi 1451 II. Murad'in ölümü ve II. Mehmed'in ikinci defa cülusu 1453 Istanbul'un fethi 1453 Ayasofya'nin camiye çevrilmesi 1458 - 1460 Mora'nin ele geçirilisi 1461 Trabzon Rum Imparatorlugu'nun sonu 1463 Osmanli-Venedik Savasi'nin baslamasi 1466 II. Mehmed'in Arnavut seferi 1468 Karamanogullari'nin sonu 1468 II. Mehmed tarafindan Istanbul'da Topkapi Sarayi'nin tesisi 1470 Egriboz'un alinisi 1472 Topkapi Sarayinin insasi 1473 Otlukbeli Zaferi : Osmanli Akkoyunlu mücadelesi 1475 Kirim'in Osmanli tabiiyetine girisi 1481 II. Mehmed'in vefati ve II. Bayezid'in tahta çikisi 1484 Kili ve Akkirman'in fethi 1484 - 1488 Edirne'de Hayreddin'in II. Bayezid'in Külliyesi'ni insasi 1485 Osmanli-Memlük mücadelesinin baslamasi 1488 Sultan II. Bayezid tarafindan Edirne'de Bayezid Darü's-sifasi'nin yapimi 1491 Osmanli-Memlük Barisi 1492 Ispanya'dan çikarilan Yahudiler'in de Osmanli Devleti'nin himayesine girmesi 1495 Macarlarla mütareke, Cem Sultan'in ölümü, Sehzade Süleyman'in dogumu 1499 Venedik Harbi 1499 Inebahti'nin alinisi 1499 Preveze baskini 1500 Modon, Navarin ve Koron'un alinisi 1500 - 1505 Istanbul'da Yakub Sah B. Sultan Sah'in II. Bayezid'in Külliyesi'ni insasi 1502 Venedikle sulh 1509 Istanbul'da kiyamet-i sugra (küçük kiyamet) zelzelesi 1511 Sahkulu Baba Tekeli isyani, Sehzade Selim Hareketi 1512 II. Bayezid'in tahttan çekilisi, I. Selim'in cülusu 1512 Anadolu Türk edebiyatinda ilk Sehrengiz örnegini yazan Mesihi'nin ölümü; Selim döneminden I. Ahmed dönemine kadar olan dönemi ihtiva eden devre. 1514 Çaldiran Zaferi, Tebriz'e giris 1516 Misir Seferi ve Mercidabik Zaferi 1517 Ridaniye Zaferi ve Kahire'ye giris 1517 Haliç'te tersane yapiminin tamamlanmasi 1517 Piri Reis'in Misir'da Sultan Selim'e ilk dünya haritasini sunmasi 1519 Cezayir'in iltihaki 1520 I. Selim'in vefati, I. Süleyman'in cülusu 1521 Belgrad'in fethi 1522 Kanuni Sultan Süleyman'in validesi, Yavuz Sultan Selim'in esi Ayse Hafsa Sultan tarafindan Manisa'da bimaristan insa edilmesi 1522 Rodos adasinin ilhaki 1525 Yeniçeri isyani 1525 Seyhülislam Zembili Ali Efendi'nin ölümü 1526 Mohaç Zaferi 1527 Bosna'nin fethi'nin tamamlanmasi 1528 Piri Reis'in Kanuni Sultan Süleyman'a ikinci dünya haritasini takdim etmesi 1529 Viyana kusatmasi, Budin'in istirdadi, Barbaros'un Marsilya'ya çikmasi 1530 - 1540 Divan-i Selimi'nin yazilmasi 1530 - 1588 Sinan'in imparatorlugun bas mimari olarak faaliyet göstermesi 1532 Alaman Seferi 1533 - 1534 Barbaros'un Osmanli hizmetine girisi ve Cezayir beylerbeyligine tayini 1536 Veziriazam Ibrahim Pasa'nin idami 1538 Preveze Zaferi 1543 Estergon'un ve Istolni Belgrad'in fethi 1547 San'a'nin fethi 1550 Süleymaniye Külliyesi'nin insaasi 1551 Trablusgarb'in fethi 1553 Piri Reis'in ölümü 1555 Ilk Osmanli-Iran antlasmasi : Amasya Müsalahasi 1557 Dokuzuncu Akdeniz seferi, Fas'in fethi 1559 Sehzade Bayezid ile Selim'in Konya Savasi ve Bayezid'in yenilerek Iran'a siginmasi 1566 Kanuni Sultan Süleyman'in son seferi : Sigetvar ve Sultanin vefati, II. Selim'in cülusu 1574 Bugday Zaferi 1574 Tunus'un fethi 1574 Selimiye'nin açilisi ve II. Selim'in vefati ve III. Murad'in cülusu 1575 Edirne'de Sinan eliyle II. Selim için Selimiye Camii'nin insasi 1578 Osmanli-Iran Savasi'nin baslamasi 1580 Istanbul Rasadhanesi'nin yiktirilmasi 1583 Mesale Zaferi 1585 Tebriz'in alinisi 1590 Osmanli-Iran Antlasmasi 1593 Osmanli-Habsburg Savaslari 1595 Estergon'un düsüsü 1595 III.Murad'in vefati, III. Mehmed'in cülusu 1596 Egri Kalesi'nin alinisi ve Haçova Zaferi 1600 Sikke tashihi 1601 Kanije Zaferi 1603 Osmani-Iran Savasi'nin baslamasi 1603 III. Mehmed'in vefati, I. Ahmed'in cülusu 1612 Osmanli-Iran Antlasmasi 1615 Iran Savasi'nin yeniden baslamasi 1617 I. Mustafa'nin cülusu 1617 Istanbul'da Mehmed Aga tarafindan Sultan Ahmed Camii'nin insasi 1618 I. Mustafa'nin hal'I ve II. Osman'in cülusu 1621 II. Osman'in Lehistan seferine çikisi (Hotin seferi) 1622 II. Osman'in katli ve I. Mustafa'nin yeniden tahta çikisi 1623 I. Mustafa'nin tahttan indirilip IV. Murad'in cülusu 1634 Ilk Seyhülislam katli (Ahizade Hüseyin Efendi) 1635 IV. Murad'in Revan seferine çikisi 1638 Bagdat Seferi ve Bagdat'in alinisi 1639 Osmanli-Iran sulhü : Kasrisirin Antlasmasi 1640 IV. Murad'in ölümü, Ibrahim'in tahta çikisi, sikke tashihi 1642 Hafiz Osman'in Istanbul'da dogusu 1645 Girit seferinin açilisi, Hanya'nin alinisi 1648 Kandiye kusatmasi 1650 Osmanli musikisi eserlerinin ilk notali tesbiti (Ali Ufki'nin eseri) 1656 Çanakkale Bogazi'nin Venedik ablukasi altina alinmasi 1656 Köprülüler devrinin baslamasi 1660 Varad Kalesi'nin alinisi 1663 Uyvar seferi, Uyvar'in fethi 1664 St. Gotthard bozgunu ve Vasvar Antlasmasi 1669 Kandiye'nin alinisi, Girit'in tamamiyla Osmanli hakimiyetine girisi 1672 Lehistan seferi, Kamaniçe'nin alinisi 1672 Bucas Antlasmasi 1676 Osmanli-Lehistan sulhü : Zorawna Antlasmasi 1682 Osmanli-Rus Antlasmasi 1682 Seyahatname'nin yazari Evliya Çelebi'nin ölümü 1683 II. Viyana kusatmasi ve büyük bozgun 1685 Saraydaki altin ve gümüsten sikke basimi 1687 IV. Mehmed'in tahttan indirilmesi, II. Süleyman'in cülusu 1687 Egri kalesinin düsüsü 1688 Belgrad'in elden çikisi 1690 Kanije kalesinin düsüsü 1690 Belgrad'in geri alinisi 1691 II. Ahmed'in tahta çikisi 1695 II. Ahmed'in ölümü 1695 II. Mustafa'nin cülusu, Malikane sisteminin uygulanmaya baslanmasi 1699 Karlofça Antlasmasinin imzalanmasi 1700 Ruslar'la Istanbul Antlasmasi'nin imzalanmasi 1702 Müneccimbasi Ahmed Dede b. Lütfullah'in ölümü 1703 III. Ahmed'in tahta çikisi 1703 "Tugrali" altin paranin piyasaya çikarilmasi 1711 Prut Zaferi ve Barisi 1711 Ridvan b. Abdullah el-Razzaz el-Feleke'nin ölümü 1715 Venedik'e savas açilmasi ve Mora Seferi 1716 Osmanli-Avusturya Savasi, Varadin bozgunu, Temasvar'in elden çikisi 1718 Pasarofça Antlasmasi 1720 Istanbul'da devlet tarafindan bir ipekli imalathanesinin kurulmasi 1720 III. Ahmed için tasvirleri Levni tarafindan yapilan Surname-i Vehbi 1721 Çelebi Mehmed Efendi'nin sefaret vazifesiyle Fransa'ya gidisi 1723 Iran seferinin üç cepheli olarak açilisi 1724 - 1725 Azerbaycan harekati, Tebriz ve Cence'nin alinisi 1726 Ibrahim Müteferikka tarafindan ilk Türk matbaasinin kurulusu 1730 Yanyali Mehmed Esad b. Ali b. Osman'in ölümü 1732 Osmanli-Iran barisi 1736 Osmanli-Avusturya-Rus Savaslari 1736 Abdullah b. Ebi Bekr b. Süleyman el-Marasi'nin ölümü 1739 Belgrad Antlasmasi 1742 Ömer Sifai'nin ölümü 1743 Osmanli-Iran Savasi'nin yeniden hizlanmasi 1746 Osmanli-Iran barisi 1748 - 1755 Istanbul'da I. Mahmud ve III. Osman tarafindan Nuruosmaniye Camii'nin insa ettirilmesi 1754 I. Mahmud'un ölümü, III. Osman'in cülusu 1757 III. Osman'in ölümü, III. Mustafa'nin cülusu 1758 Mustafa Rakim'in Ünye'de dogusu 1768 Osmanli-Rus Savasi'nin baslamasi 1771 Kirim'in isgali 1774 Sür'at Topçulari Ocagi'nin kurulmasi 1783 Rusya'nin Kirim'i ilhaki 8 Ocak 1784 Osmanli Devleti'nin Rusya'nin Kirim'i ilhakini bir "sened" ile resmen tanimasi 17 Agustos 1787 Osmanli-Rus Savasi'nin ilani 1789 Özi Kalesi'nin Ruslar tarafindan zapti 1789 I. Abdülhamid'in ölümü ve III. Selim'in tahta çikmasi 11 Temmuz 1789 Osmanli-Isveç ittifaki 1790 Osmanli-Prusya ittifaki 1790 Yergögü Mütarekesi 1791 Avusturya ve Osmanli Devleti arasindaki son savasin bitirilmesi. Zistovi Antlasmasi 1791 Rus Savasi'nin sonu. Kalas Mütarekesi 1792 Nizam-i Cedid hareketinin baslamasi 10 Ocak 1792 Kirim'in Rusya'ya birakilmasi, Yas Antlasmasi 1793 Nizam-i Cedid Ordusu'nun Kurulusu, Zahire Nezareti'nin kurulmasi 1795 Lehistan'in Avrupa haritasindan silinmesi 1797 Paris, Viyana ve Berlin'de daimi elçilikler ihdasi 1797 Venedik Devleti'nin ortadan kaldirilmasi 1798 Fransa'ya karsi Osmanli-Rus ittifaki, ve Fransa'ya savas ilani 1799 Napolyon'un Akka'da Cezzar Ahmed Pasa tarafindan maglup edilmesi 1799 Napolyon'un Fransa'ya dönmesi, Misir'in isgalinin devami 1800 Rus ve Osmanli kuvvetlerinin Yedi Ada Cumhuriyeti'ni kurmalari 1801 Misir'in tahliyesine dair mütareke 1802 Fransiz ve Ingiliz gemilerinin kendi bayraklari altinda Karadeniz'e çikmalarina müsaade edilmesi 1802 Paris Antlasmasi. Fransa ile baris 1804 Sirp isyanlarinin baslamasi 1805 Osmanli Devleti'nin Napolyon'un "Imparator" unvanini tanimasi 1805 Beykoz Çuka ve Kagit Fabrikasi'nin faaliyete geçmesi 1805 Mehmed Ali Pasa'nin Misir'a vali olarak tayini 1806 Nizam-i Cedid'in basarisizligi ve gerilemesi. Ikinci Edirne Vak'asi 1806 Osmanli-Rus Savasi 1806 Memleketeyn 'in Rusya tarafindan isgal edilmesi 1807 Ingiltere'nin Rusya'nin yaninda Osmanli savasina istiraki ve Ingiliz filosunun Istanbul önlerine gelmesi, Ingiliz filosunun Iskenderiye'ye saldirmasi ve Mehmed Ali tarafindan maglup edilmesi 1807 Nizam-i Cedid'e karsi ayaklanma, III. Selim'in tahttan indirilmesi ve Nizam-i Cedid'in ilgasi 1807 - 1808 IV. Mustafa devri. Siyasi istikrarsizliklar ve darbeler 1808 Alemdar Mustafa Pasa'nin müdahalesi, IV. Mustafa'nin tahttan indirilmesi, III. Selim'in katli, II. Mahmud'un tahta çikmasi 1808 Yeniçeri Ayaklanmasi : Alemdarin Sonu 1809 Ingiltere ile süren savasin sonu : Kal'a-i Sultaniyye Antlasmasi 1812 Vehhabi ayaklanmasinin Mehmed Ali Pasa tarafindan bastirilmasi 1812 Rus Savasi'nin sonu : Bükres Antlasmasi, Sirbistan'a özerklik verilmesi 1821 Eflak ve Mora'da Rum isyanlarinin baslamasi 1824 Rum ayaklanmasini bastirmak üzere Misir kuvvetlerinin çagrilmasi 1826 Yeniçeri Ocagi'nin ortadan kaldirilmasi, Asakir-i Mansure-i Muhammediyye'nin kurulmasi 1826 Rusya ile Akkerman Antlasmasi'nin akdi 1827 Osmanlilar'in Ingiliz yapisi ilk buharli gemiye sahip olmalari 1827 Navarin saldirisi : Osmanli-Misir donanmasinin yakilmasi 1828 Rusya'nin savas ilan etmesi 1829 Edirne Barisi : Yunanistan'in bagimsizligi 1830 - 1831 Nüfus sayimlari 1830 Fransizlar'in Cezayir'e saldirmalari ve ele geçirmeleri 1832 Misir Valisi Mehmed Ali Pasa'nin isyani 1832 Misir kuvvetlerinin Konya'da Osmanli ordusunu yenmeleri 1833 Mehmed Ali Pasaya karsi Osmanli-Rus ittifaki : Hünkar Iskelesi Antlasmasi, Bogazlar'in diger devletlere kapatilmasi 1837 Osmanli yapimi "Eser-i Hayr" adli buharli geminin denize indirilmesi 1839 Mehmed Ali ile savasin tekrar baslamasi, Osmanli kuvvetlerinin Nizip maglubiyeti 1839 II. Mahmud'un vefati üzerine Abdülmecid'in tahta çikmasi, Osmanli donanmasinin Mehmed Ali'ye teslimi 1839 Tanzimat Fermani'nin ilani 21 Aralik 1840 Namik Kemal'in dogumu 1841 Londra Bogazlar Mukavelenamesi 1845 Izmir'de su kuvvetiyle çalisan kagit fabrikasinin kurulmasi 1845 Sultan Abdülmecid'in Meclis-i Vala'yi ziyareti 1847 Telgrafin Beylerbeyi Sarayi'nda denenmesi 1848 Osmanli yapimi ilk demir vapurun denize indirilmesi 1851 Ceza Kanunname-i Hümayunu'nun kabulü 1853 Istanbul'da I. Abdülmecid tarafindan Dolmabahçe Sarayi'nin insa ettirilmesi 1855 Istanbul'da Sehremanetinin kurulmasi (modern belediye idarelerinin baslangici) 1855 Osmanli Imparatorlugu'nda telgrafin hizmete girmesi 1856 Bank-i Osmani'nin kurulmasi 1856 Paris Baris Antlasmasi , Rusya'nin bozguna ugramasi 1858 Arazi Kanunnamesi'nin kabulü 1861 Abdülmecid'in vefati ve Abdülaziz'in tahta çikmasi 1862 Altinin degerinin 100 kurus olarak tesbiti 1863 Abdülaziz'in Misir'a seyahati 1864 Iyonya adalarinin (Yedi Ada Cumhuriyeti'ni olusturan adalar) Ingiltere tarafindan Yunanistan'a verilmesi 1865 Istanbul Birinci Sehir Postasi'nin kurulusu 1866 Ahmed Süreyya Emin Bey'in modelini hazirladigi seri atesli topla Osmanlilar'in topçulukta hamle yapmasi 1867 Sirbistan'daki son Osmanli askeri temsiliyetinin ortadan kaldirilmasi, Sirp kalelerinin tahliyesi 1867 Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahati 1869 Süveys Kanali'nin açilmasi 1870 Karadeniz'in tekrar silahlandirilmasi ve Rusya'nin Paris Antlasmasi'nin hükümlerini tanimamasi 1873 Mehmed Akif'in dogumu; Türkçe ilk modern tip lugati olan Lügat-i Tibbiye'nin nesredilmesi; Sava Pasa'nin yeni bir Darü'l-Fünun kurmakla görevlendirilmesi; Darü'l-Fünun-i Osmani'nin kapanmasi 1875 Bosna-Hersek isyanlari 1876 Karadag'in Osmanli Devleti'ne savas ilani 1876 Abdülaziz'in tahttan indirilmesi, V. Murad'in tahta çikmasi, hal'i ve Abdülhamid'in cülusu 1876 Mesrutiyet'in ilani 1876 Ziya Gökalp'in dogumu 1878 Ayastefanos ve Berlin Antlasmalari imzalanmasi 1878 Sirbistan, Karadag ve Romanya'nin müstakil birer devlet olmalari 1878 Kibris'in Ingiltere tarafindan ele geçirilmesi 1880 Vergi reformu, Ziya Pasa'nin ölümü 1881 Mustafa Kemal'in Dogumu 1884 Yahya Kemal'in dogumu 1888 Namik Kemal'in ölümü 1897 Yunan kuvvetlerinin Girit'e çikmasi, Yunan çetelerinin Rumeli'deki Osmanli sinirlarina saldirmalari ve Osmanli-Yunan Savasi ve Osmanli zaferi 1905 Ermeniler'in II. Abdülhamid'e bombali saldiri tertiplemeleri 1908 II. Mesrutiyet'in ilani 1909 II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi, V. Mehmed Resad'in tahta çikarilmasi 1911 - 1912 Osmanli Italyan Savasi 1912 - 1913 Balkan devletlerinin Osmanli-Italyan Savasi'ndan istifade etmek istemeleri : Balkan Savasi 1912 Italyanlar'in Rodos, Oniki Ada ve Çanakkale Bogazi'na tecavüzleri 1912 I. Balkan Savasi 1913 I. Balkan Savasi'nin sona ermesi 1914 Osmanli Devleti ile Almanya arasinda ittifak antlasmasinin imzalanmasi, Almanya'nin Fransa'ya, Ingiltere'nin Almanya'ya savas ilani : I. Cihan Savasi'nin baslamasi, Alman savas gemilerinin (Yavuz ve Midilli) Bogazlardan geçmelerine izin verilmesi 1914 Enver Pasa kumandasindaki Osmanli kuvvetlerinin Sarikamis felaketi 1919 Mustafa Kemal Pasa'nin Istanbul Hükümeti tarafindan Anadolu'ya gönderilmesi 1920 Istanbul Hükümeti'nin Sevr Antlasmasi'ni imzalanmasi 1922 Sultan Vahdeddin'in yurtdisina çikmasi, Abdülmecid Efendi'nin halife olarak seçilmesi 1923 Lozan Baris Antlasmasi 1923 Ankara'nin bassehir olarak kabulü 29 Ekim 1923 Cumhuriyet'in ilani 3 Mart 1924 Hilafetin ilgasi ve Osmanli hanedan mensuplarinin yurtdisina çikartilmalari __________________
1878'de imzalanan Ayastefanos Antlaşmasına göre; - Osmanlı Devleti'ne bağlı bir Bulgaristan Prensliği kurulacak, Prensliğin sınırları Tuna'dan Ege'ye, Trakya'dan Arnavutluk'a uzanacaktı. - Bosna-Hersek'e iç işlerinde bağımsızlık verilecek - Sırbistan, Karadağ ve Romanya tam bağımsızlık kazanacak ve sınırları genişletilecek - Kars, Ardahan, Batum ve Doğu Beyazıt Rusya'ya verilecek - Teselya Yunanistan'a bırakılacak - Girit ve Ermenistan'da ıslahat yapılacak - Osmanlı Devleti Rusya'ya 30 bin ruble savaş tazminatı ödeyecekti. Rusya'nın Osmanlı Devleti'ni Ayastefanos Antlaşmasıyla istediği gibi parçalamasını istemeyen Avrupalı Devletler bu antlaşmaya itiraz ettiler. Berlin'de toplanan konferanstan sonra yeni bir antlaşma imzalandı. Berlin Antlaşması ile: - Ayastefanos Antlaşmasıyla kurulan Bulgaristan, üç kısma ayrıldı. - Bosna-Hersek Osmanlı Devleti'ne ait kabul edilecek fakat Avusturya tarafından yönetilecekti. - Karadağ, Sırbistan ve Romanya'nın bağımsızlığı devam edecek, fakat sınırları değiştirilecek - Kars, Ardahan, Batum, Ruslarda kalacak, fakat Doğu Beyazıt Osmanlı Devleti'ne bırakılacak - Teselya Bölgesi Yunanistan'a ait olacak - Rumeli'de ve Anadolu'da Ermenilerin oturduğu bölgelerde ıslahatlar yapılacak - Osmanlı Devleti, Rusya'ya 60 milyon ruble savaş tazminatı ödeyecekti. __________________
1838'de Ingiltere, daha sonra diger Avrupa devletleri ile Balta limaninda yapilan ticâret andlasmalari. Osmanli Devleti'nde ekonomik faaliyet genis ölçüde devletin kontrolü altinda cereyan etmekteydi. Yaygin bir iktisadî faaliyet olan tarim, devlete ait topraklarin isletilmesi esâsina dayaniyordu. Buna bagli olarak kurulan timar sistemi, Osmanli zirâat ekonomisinin temelini teskil etmekteydi. Sanayi üretimi ise devlet kontrolündeki ahilik müessesesi içinde yürütülüyordu. Kapali bir iktisat sistemi olan ahîlik, üyelerine çalisma zevki, meslek disiplini, dürüstlük, kanaatkârlik gibi saglam ahlâk kurallarini asiliyor, meslek itibârini korudugu gibi, standartlari ayakta tutarak, haksiz rekabetleri önlüyordu. Hükümetin müdâhalesi ahiligin iç islerine kadar gitmez, yalnizca ahilige bagli subelerin îmâl ettikleri mallarin kalite, mikdâr ve fiyatlarinda olurdu. Böylece ahîlik sistemi, ham maddelerin arz ve talebini tanzim eden bir mekanizma olarak islerdi. 17. ve 18. yüzyillarda pamuk, ipek, kereste ve demir gibi maddeler ulasim güçlükleri ve üretimdeki yetersizlikler dolayisiyla piyasaya her zaman yeterli mikdârda yâni bütün talebi karsilayacak ölçüde sevk edilemezdi. Bu bakimdan ham maddelerin, ahilige mensûb ustalarin eline normal fiyatlar üzerinden ve onlardan hiç birini issiz birakmiyacak sekilde dagitilmasi büyük bir ehemmiyet arz ederdi. Bâzi maddelere sik sik konan ihraç yasaklari veya bu maddelerin stokçular tarafindan satin alinmasini önleyen tedbirler bu cümledendi. Bu arada 1820'lerin basinda Ingiltere, sanayi inkilâbini tamamlamis ve Napolyon savaslari sonunda da Fransa'yi yenerek rakipsiz duruma gelmisti. Dünyâ pazarlarinda ingiltere sanayii ile rekabet edebilecek bir ülke yoktu. Sanayi inkilâbini henüz tamamlamamis olan diger Avrupa ülkeleri korumaci tedbirlerle Ingiltere'nin kendi pazarlarina girmelerini önlüyorlardi. Bu durumda Ingiltere ticâret ve sanayi sermâyesi için yapilacak tek sey kaliyordu. O da, Avrupa disindaki ülkelerin pazarlarini ve ham maddelerini ticârete açmak. Nitekim onlar bu gaye ile 1820' lerden 1840'lara kadar Latin Amerika'dan Çin'e kadar pek çok bölgede, ya anlasmak suretiyle veyahut silâh zoruyla, pek çok ticâret andlasmasi imzaladilar. Avrupa'da sanayi inkilâbinin neticesi olarak daha fazla hammaddeye ihtiyâç duyulmaya baslanmasi üzerine, Osmanli hükümeti de 1826'dan itibaren, ham maddesini disariya çikararak esnafin issiz kalmasini önlemek maksâdiyle bir nevi himaye sistemi olan yed-i vâhid (tekel) usûlünü uygulamaya koydu. Sistemin ayrica yeni kurulmus olan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ordusuna kaynak bulmak ve üreticinin mahsûlünü ucuza satarak aldanmasini önlemek gibi gayeleri de bulunuyordu. Yed-i vâhid uygulamasi özellikle Ingiliz tüccarlarini son derece rahatsiz ediyordu. Nitekim Ingiliz sefiri Ponsenby, yed-i vâhid usûlü ile ticâret serbestisine konmus engellere siddetle çatmakta; "Türkiye'de mahsûl yetistirenler, bunlarin fiyatlarini tesbit etmekte yegâne hâkim olan imtiyazli kimselere satmak mecburiyetinde kaldikça, Türk sanâyiinin gerilige mahkûm kalacagini iddia etmekte idi. Kisaca yed-i vâhid usûlü, Ingiltere'nin Osmanli Devleti'ni gönlünce sömürmesini engellemekteydi. Bu sebeple Ingilizler, Osmanli ticâretinde kendilerine ters düsen hükümlerin kaldirilmasi için 1833' den itibaren ünlü hâriciye nazirlari Polmerston araciligiyla ugrasmaya basladilar. 1836'daki muzakerelerde Osmanli hey'etine baskanlik eden gümrük emini Tâhir Efendi, eski düzenden mümkün oldugunca az tâviz vermeye çalismis ve Ingiliz isteklerine boyun egmemisti. Bu durumda Ingiliz diplomasisi Osmanli bürokrasisinin zayif ve bunalimli bir devresini kollamaya basladi. Nitekim bu firsat iki yönlü olarak Ingilizlerin karsisina çikti. 1837'de Londra büyük elçiliginden hâriciye nazirligina getirilen Mustafa Resîd Pasa, Ingilizlere yakin bir müzakereci idi. Londra büyükelçiliginde iken mason locasina kayitli olan Resîd Pasa, Osmanli Devleti'ni iktisâdi bakimdan çökertecek bir andlasmaya yanasmakta hiç tereddüt göstermedi. Bu sirada Mehmed Ali Pasa Misir'da Osmanli Devleti için büyük bir tehlike arz ediyordu. Resîd Pasa, Misir mes'elesinde Ingilizlerin yardimlarini te'min bahanesiyle Balta Limani'ndaki yalisinda dört gün süren ve çok gizli tutulan pazarliklar sonucunda, 16 Agustos 1838'de Osmanli-Ingiliz ticâret andlasmasini imzaladilar. Andlasma, 8 Ekim 1838'de kraliçe Victoria, bir ay sonra da Sultan Mahmûd tarafindan tasdîk olundu. Esas ve zeyl olmak üzere iki kisim hâlinde tanzim edilen andlasmanin birinci kismi (esas) iç ticârete ait maddeleri; zeyli meydana getiren ikinci kisim ise Ingiltere'den ithâl edilecek mallarla, transit esyalarin gümrüklendirilme sekillerini ihtiva ediyordu. Andlasmanin zeyl kisminin ikinci maddesine göre zirâi mahsûller ile sâir esya üzerine konan yed-i vâhid yâni tekel usûlü tamamen kaldiriliyordu. Bu madde ile emperyalizmin önündeki engeller kaldirilarak iktisadî sistemimiz felce ugramis oluyordu. Ayrica iç ticâretin Osmanli vatandaslarina münhasir kalmasi da kaldirilip, istisnasiz bir sekilde Ingiliz tüccarlarina veriliyordu. Andlasmanin diger önemli hükümlerine gelince; dördüncü madde ile, Britanya tebeasi, Osmanli memleketleri mahsûlü olan bütün maddeleri, istisnasiz olarak ihraç etme müsâadesine sâhib olacaklardi. Altinci madde ile transit resmi kaldirilmaktaydi. Yedinci madde ile, Ingiliz gemileriyle gelen Ingiliz emtiasi için bir defa gümrügü ödendikten sonra, ithalâtçi veya alici tarafindan nereye götürülürse götürülsün bir daha gümrük ödenmeyecekti. Andlasmanin bu hükümleri ile, Osmanli hazînesi, önemli bir gelir kaynagindan mahrum kaldi, önceden yabanci bir emtia bir eyâletten diger bir eyâlete geçerken ilâve gümrük ödemek zorunda bulundugundan, fiyati artarak rekabet gücünü kaybediyordu. Simdi ise Osmanli tüccari bir yerden bir yere bir mali götürüp, satarken y üzde 12 verg i verirken, Ingiliz tüccarlari ortaklari ve adamlari yüzde bes vergi ödeyecekti. Böylece Ingiliz tüccarlari Osmanli tüccarina karsi korunmus oluyordu. Bilâhare transitresminin devam etmesine karar verilmis ise de buna karsilik ithalât resimlerine yüzde ikiye varan bir indirime daha gidildi. Bu arada andlasma hükümlerinin Misir, Afrika eyâletleri dâhil bütün Osmanli ülkelerinde ve her sinif halk tarafindan tatbik ve riâyet olunacagina dikkat çekildikten sonra, isteyen bütün dost devletlerede istisnasiz olarak andlasmanin tesmîl edilecegi taahhüd olunuyordu. Nitekim 19. yüzyilin ilk çeyregine kadar Osmanli dis ticâretinde birinci sirayi alan Fransa menfâatlerine halel gelecegini bilerek bu andlasma hükümlerine siddetle karsi çiktigi hâlde, çok geçmeden 25 Kasim 1838'de yukaridaki maddeye istinaden ayni hükümleri ihtiva eden bir andlasma imzaladi. Bunu, Avrupa'nin diger devletleri tâkib etmekte gecikmediler. 31 Ocak 1840'da Isveç ve Norveç, 2 Mart 1840'da Ispanya, 14 Mart 1840'da Hollanda. 30 Nisan 1840'da Belçika, 1 Mayis 1841'de Danimarka ve 20 Mart 1843'de Portekiz ile andlasmalar imzalandi. Mustafa Resid Pasa'nin faaliyetleri sonucu 1838'de önce Ingiltere ve sonraki yillarda diger Avrupa devletleriyle imzalanan bu ticarî andlasmalar esnafi ve tüccarlarimizi usakliga, devletimizi de borç batakligina düsürmekten öte bir ise yaramamistir. Nitekim andlasmanin imzalanmasindan sonra Avusturya basbakani; "iste Osmanli simdi bitti" derken, Osmanli'ya büyük bir darbenin vuruldugunu daha isin basinda söylemekten kendini alamamistir. Aradan yirmi yil geçtikten sonra, 1858'de andlasmanin te'sirlerini anlatan Ingiliz Edvvard Michelson ise; "Yabanci ülkelerde büyük ünü olan Türk sanayiinin bir çok kollari simdi tamamen yok olmustur. Bunlar arasinda pamuk sanayii basda gelir ki, bunlar tamâmiyle Ingiliz sanayii tarafindan saglanmaktadir Sam'in çelik biçaklari; Kibris' in sekeri, Iznik'in çini, Teselya'nin iplik boya sanayii hep yok olmustur. Bütün bu sanayii kollarinin bugün Türk topraklarinda artik izi bile kalmamistir" derken, Türk sanayiinin düstügü aci durumu dile getirmistir. Bu ticâret andlasmalari, devlet hazînesini önemli masraflari karsilayamaz hâle getirdi ve Avrupa'dan borç alma yolu açildi. Böylece disa bagimlilik devri baslamis oldu. Gerçekten de sultan Abdülazîz 1861'de tahta çikarken, 1838 ticarî andlasmalarinin bir neticesi olarak, dis ticâretin yaninda iç ticâret de yabancilarin eline geçmis, büyük çapta mâlî ve iktisadî çöküntü içerisinde bulunan bir devletle karsilasmis idi.
Osmanli târihinde Doksanüç harbi diye bilinen Osmanli-Rus harbinden sonra, 13Temmuz 1878'de, Osmanli Devleti'yle; Rusya, Almanya, Avusturya, Macaristan, ingiltere ve Fransa arasinda Berlin'de imzalanan andlasma. Sultan ikinci Abdülhamîd Han'in pâdisâh olmasindan sonra kabul edilen Kânûn-i esâsi'ye göre kurulan Meclis-i meb'ûsân; Rusya'nin 24 Nisan 1877'de Osmanli Devletl'ne karsi harb îlâniyla ilgili notasina, Abdülhamîd Han'in karsi çikma gayretlerine bakmayarak harb ilaniyla karsilik verdi. Osmanli ordusunun çesitli cephelerde kahramanca çarpismasina ragmen, harb maglûbiyetle bitti. Rus kuvvetleri Dogu Anadolu'da Erzurum; Rumeli'de ise Edirne'ye kadar ilerlediler. Edirne'nin teslimi ile istanbul yolu Ruslara tamamen açilmis olacakti. Bundan sonraki Rus ilerleyisi karsisinda istanbul'un bile tehlikeye düsecegini gören sultan ikinci Abdülhamîd Han, 9 Ocak 1878'de mütâreke (ateskes) yapilmasi için Rus ordulari baskumandani Grandük Nikola'ya müracaat etti. Mütâreke istegini telgrafla bildirdikten sonra, onunla bu hususda temaslarda bulunmak üzere murahhas olarak hariciye naziri Server Pasa'yi ve hazîne-i nassa nâziri müsir Nâmik Pasa'yi. yanlarinda da askeri müsavir olarak ferik Necib, mîrliva Osman Pasa ve kaymakam Agâh Bey'i gönderdi. 19 Ocak 1878'de bu hey'et Kizanlik'a ulastigi hâlde, Grandük Nlkola, Edirne'nin tesliminden evvel görüsmeye yanasmadi. Bu müddet zarfinda sultan Abdülhamîd Han, Rus carina ve arabuluculuk yapmasi için ingiltere kraliçesi Victoria'ya (Viktorya'ya) müracaat etti. Ruslarin bogazlara hâkim olmasini ingiltere'nin Akdeniz'deki nüfuzu için tehlikeli gören kraliçe Victoria, sulh için arabuluculugu kabul ederek çara müracaat etti. Bunun üzerine Grandük Nikola sulh esaslarinin da imza edilmesi sartiyla mütârekeyi kabul etti. Rusya'nin, Osmanli Devleti üzerinde hâkim bir duruma gelmesi, Avrupa devletlerini, bilhassa ingiltere'yi harekete geçirdi. Ruslarin istanbul'u isgal etmek kararinda olduklari söylentisi yayildi. Evvelâ, Avusturya harekete geçerek, iki devlet arasinda yapilacak baris andlasmasinin, yürürlükteki andlasmalara uygun olmasini saglamak için Viyana'da bir meclisin toplanmasini istedi, ingiltere ise, bogaz disinda durmakta olan donanmasini Çanakkale bogazindan geçirerek Marmara denizine girdi. Bu sirada Rus ordulari baskumandani Grandük Nikola, mütâreke için su agir sartlari ileri sürdü: 1-Bulgaristan'a muhtariyet verilecek. 2-Karadag'in istiklâli kabul edilecek ve son harplerde elde ettigi topraklar kendisine verilmek suretiyle hudut tesbit edilecek. 3-Romanya ve Sirbistan'in istiklâlleri tasdîk olunacak ve her iki devlete arazi verilip hudutlari tesbit edilecek. 4-Bosna-Hersek'e muhtariyet verilecek. 5-Rusya' ya, nakit veya arazi terki suretiyle harb tazminati verilecek. 6-Bogazlarda Rus haklarinin korunmasi, Pâdisâh ile Çar arasinda yapilacak müzâkere ile kararlastirilacakti. Bu esaslarin kabulünden baska, baris esaslarinin vasitasiz olarak Ruslarla müzâkere edilmesi için bir Osmanli murahhas hey'eti Odesa'ya veya Sivastopol'e gidecekti. Mütâreke sartlari kabul edilince harb harekâti durdurulacak, te'minât olarak; Vidin, Rusçuk, Silistre ve Erzurum kaleleri Türkler tarafindan bosaltilacak, müzâkereler devam ettigi müddetçe bu kalelere Rus askerleri yerlestirilecekti. Türk murahhas hey'eti, bu agir sartlari ilk önce kabul etmeyerek, hafifletmek ve degistirmek için çok ugrasti. Fakat Ruslar, sarttan kabul edilmedigi takdirde, istanbul üzerine yürüyeceklerini kesin bir dille bildirince, 31 Ocak 1878'de mütâreke ve baris esaslari andlasmasi Edirne'de imzalandi.
Hotin antlaşmasından sonra, Lehistan ve Osmanlı Devleti arasında elli yıl süren bir barış süreci yaşanmıştı. Osmanlı himayesindeki Ukrayna Kazaklarına saldıran Lehliler, barışı bozdular. Sultan Dördüncü Mehmed ve Köprülü Fazıl Ahmed Paşa, Ukrayna kazaklarının yardım istemesi üzerine, Lehistan seferine çıktılar. Osmanlı ordusunun ard arda kazandığı başarılardan sonra, Lehistan barış istedi. İmzalanan Bucaş antlaşmasıyla (18 Ekim 1672), Podolya Osmanlılara geçti. Lehistan Kırım Hanına vergi ödemeye devam edecekti. Ayrıca Lehistan her yıl Osmanlı Devleti'ne 22.000 altın ödemeyi kabul ediyordu. Lehistan meclisinin, bu antlaşmadaki para maddesini kabul etmemesi üzerine, 4 yıl süren İkinci Lehistan seferine çıkıldı. Bazı kalelerin fethedilmesi üzerine, Lehistan elçisi, Podolya ve Ukrayna'nın iadesi şartıyla antlaşma istediyse de bu kabul edilmedi. Bu arada Köprülü Fazıl Ahmed Paşa'nın hastalanması üzerine, 1675 yılında Lehistan serdarlığına İbrahim Paşa tayin edildi. Sultan Dördüncü Mehmed, Köprülü Fazıl Ahmed Paşa ile birlikte Edirne'ye döndü. İbrahim Paşa, kısa sürede 48 kale ve palangayı fethedince, Lehistan tekrar antlaşma istedi. 27 Ekim 1676'da Zarawno'da imzalanan antlaşma ile 22.000 altından vazgeçilmek şartıyla, daha önce Köprülü Fazıl Ahmed Paşa tarafından imzalan Buçaş antlaşmasının maddeleri aynen kabul edildi. Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmed Paşa antlaşmanın imzalandığı haberini aldıktan bir süre sonra 3 Kasım 1676 tarihinde vefat etti.
